Onder de geneeskrachtige kruiden is citroenmelisse een van de planten die tegenwoordig nogal onderschat en soms zelfs vergeten wordt – ten onrechte. In de volgende gids stellen we je de veelzijdige toepassingsgebieden en werkingsmechanismen voor.
Zitronenmelisse – wat is dat precies?
Citroenmelisse is een plant die, net als pepermunt en kamille, al decennia lang in de meeste tuinen te vinden is – maar slechts weinig tuineigenaren zijn zich bewust van haar bijzondere werking. Want melisse is een geneeskrachtige plant met vele toepassingsgebieden. Toch wordt de plant vooral gekweekt vanwege haar citroenfrisse, licht muntachtige geur, die ze in de zomer in de tuin verspreidt en die nog intenser wordt als je de blaadjes tussen je vingers wrijft. Citroenmelisse bevat veel etherische oliën die kunnen helpen bij klachten als slapeloosheid, maagpijn of onrust.
Het gebruik van citroenmelisse in de natuurgeneeskunde kent een lange traditie: al in de middeleeuwen was men op de hoogte van de bijzondere geneeskrachtige werking ervan – destijds werd het vooral in kloostertuinen gekweekt en vanwege de kalmerende werking voor de maag ingenomen, bijvoorbeeld in de vorm van citroenmelissethee. Maar ook in de keuken geniet citroenmelisse tegenwoordig een toenemende populariteit.
Citroenmelisse en de toepassingsmogelijkheden ervan in de keuken
Een geweldige manier om citroenmelisse te gebruiken en te bewaren is door er siroop van te maken. Hiervoor heb je ook verse citroenen, water, wat citroenzuur en suiker nodig. De siroop geeft later je mineraalwater, maar ook mousserende wijn en cocktails een fris, sprankelend aroma.
Daarnaast is citroenmelisse een uitstekend kruid voor visgerechten, dat het best tot zijn recht komt als je de blaadjes van de plant voorzichtig verwerkt. Zo kun je ze bijvoorbeeld samen met de vis in aluminiumfolie gewikkeld in de oven doen. Het aroma wordt nog intenser als je de fijngehakte blaadjes pas vlak voor het serveren over het gerecht strooit. Citroenmelisse kan ook een harmonieuze aanvulling zijn op frisse zomerse salades – dat kunnen ook fruitsalades zijn. Hiervoor moet je echter uitsluitend vers geplukte blaadjes gebruiken, omdat gedroogde citroenmelisseblaadjes niet zo’n intens aroma hebben.
De laatste jaren worden er ook steeds vaker gelei, jam, marmelade en zelfs pesto gemaakt van citroenmelisse. Ook voor sorbets, panna cotta of ijs kan melisse worden gebruikt en zorgen voor een fijne, frisse smaak.
Omdat citroenmelisse zich relatief goed leent om te drogen, kun je de blaadjes het hele jaar door gebruiken – hoewel verse blaadjes een veel intenser aroma hebben. Om ze te bewaren, snijd je de stengels in kleine bosjes van de plant af, bind je ze samen en hang je ze op een luchtige, maar niet al te lichte plek te drogen. Al na een paar weken zijn de blaadjes gedroogd en kun je ze naar believen in de keuken gebruiken.
De citroenmelisse als geneeskrachtig kruid met bijzondere krachten
Al eeuwenlang staat de citroenmelisse bekend als een waardevol geneeskrachtig kruid. Al in de oudheid wisten veel geleerden dat de plant een kalmerende, stemmingsverbeterende en ontstekingsremmende werking kan hebben. Bovendien is de citroenmelisse ook in de moderne geneeskunde een populair fytotherapeutisch middel. De bloemen en bladeren van de citroenmelisse zitten vol met etherische oliën en secundaire plantstoffen zoals nerol, citral en geraniol, en ook met looistoffen zoals rozemarijnzuur. De plant bevat ook flavonoïden zoals apigenine of luteoline en zelfs koffiezuur. Niet voor niets heeft citroenmelisse een bijzondere werking op ons lichaam: ze zou stressverlagend, kramp- en angstverlichtend, antibacterieel en slaapbevorderend werken op ons organisme.
In de homeopathie ligt de focus vooral op de kalmerende of ontspannende werking. Daarom raden natuurgeneeskundigen graag preparaten met citroenmelisse aan als een patiënt last heeft van slaapstoornissen of nervositeit. De gedroogde kruiden kun je puur innemen of samen met andere kruiden zoals lavendel of valeriaan.
Een populair huismiddeltje tegen maagklachten, de eerste verkoudheidsverschijnselen, menstruatiepijn of angststoornissen is bovendien citroenmelisse-thee, die heel eenvoudig te zetten is met verse blaadjes en heet water.
Citroenmelisse kopen – waar je op moet letten
Wie citroenmelisse niet zelf kweekt, maar wil kopen, moet letten op een krachtige groei met veel grote bladeren. Niet weinig snel gekweekte planten hebben hangende, zwakke stengels, die echter zo stabiel mogelijk moeten zijn. Ook moet erop worden gelet dat de bladeren geen bruine of lichte vlekken vertonen, omdat deze een aanwijzing kunnen zijn voor een plantenziekte. Ze wordt ook vaak verward met pepermunt, omdat beide planten erg op elkaar lijken. Citroenmelisse is echter direct te herkennen aan haar geur, want ze heeft een intense citroenachtige-muntachtige geur. Verse citroenmelisse is inmiddels in veel supermarkten verkrijgbaar, gedroogde blaadjes vind je daarentegen in kruidenwinkels, reformwinkels en apotheken, maar ook op internet. Omdat het kweken van citroenmelisse relatief eenvoudig is, kiezen veel mensen ervoor om het op het balkon of in de tuin te kweken.
Tips voor het gebruik van citroenmelisse
Verse of gedroogde blaadjes van citroenmelisse zijn heerlijk om als aromatische thee te zetten, wat 's avonds kan helpen bij het inslapen. Daarnaast is melisse ook verkrijgbaar in de vorm van sap, tabletten of capsules en als tincturen bij de apotheek of op internet. Voor uitwendig gebruik, zoals bijvoorbeeld voor de antibacteriële behandeling van koortslip, is een zalf de juiste keuze.
Nog een klassiek huismiddeltje voor de behandeling van slapeloosheid en onrust. Hiervoor is het eerder genoemde mengsel bijzonder geschikt als avondthee. Ook veel natuurgeneeskundigen vertrouwen vandaag de dag nog steeds op de werking van citroenmelisse bij verschillende lichamelijke klachten.
Populaire geneeskrachtige plant: Waar moet je op letten bij het gebruik van citroenmelisse?
Over het algemeen wordt citroenmelisse beschouwd als een goed verdraagbaar en mild voedingsmiddel. Het valt echter niet uit te sluiten dat er in individuele gevallen allergische reacties kunnen optreden tegen de plant en haar bestanddelen. Zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, kunnen bij twijfel beter eerst overleggen met hun arts of verloskundige om te kijken of gebruik zinvol is. Wie graag van een vers gezette citroenmelisse-thee geniet, moet deze niet continu drinken, maar alleen als je op een natuurlijke manier slaapstoornissen en onrust wilt tegengaan.
Onze producten met citroenmelisse
Beyond Recovery: het natuurlijke voedingscomplex voor de nacht.
