Steeds weer vind je op internet of in de pers artikelen die waarschuwen tegen het gebruik van voedingssupplementen. Over het algemeen richten dergelijke artikelen zich op het feit dat voedingssupplementen slechts in zeldzame gevallen een voordeel hebben. Daarnaast zijn er waarschuwingen over de gezondheidsrisico's van het gebruik van de producten en de verontreiniging ervan.
Maar wat zijn voedingssupplementen eigenlijk? Volgens EU-richtlijn 2002/46/EG worden voedingssupplementen gedefinieerd als levensmiddelen die bedoeld zijn als aanvulling op de algemene voeding. Ze bestaan uit geconcentreerde voedingsstoffen of andere stoffen met een voedings- of fysiologisch effect, zoals vitamines, mineralen, aminozuren, essentiële vetzuren, voedingsvezels, plantenextracten of andere ingrediënten.
Hier is onze factcheck!
Kunnen voedingssupplementen schadelijke stoffen bevatten of verontreinigd zijn? De georganiseerde misdaad biedt producten aan op internet; je moet geen producten op internet kopen.
Over het algemeen zijn fabrikanten verantwoordelijk voor het waarborgen dat hun producten voldoen aan het wettelijke kader. Dit wordt geregeld door een aantal EU- en nationale wetten. Zo zijn vitamines en mineralen nauwkeurig gedefinieerd, inclusief de chemische vorm die is toegestaan voor inname en een dagelijkse referentiehoeveelheid. Voor het gebruik van planten in bepaalde voedingsgroepen hebben bijvoorbeeld België(1) en Italië(2) regelgeving uitgevaardigd voor planten die in voedingssupplementen mogen worden gebruikt.
Het afraden van online aankopen is natuurlijk een klap in het gezicht voor alle fabrikanten, vooral in een wereld waar online winkelen steeds populairder wordt. Producten in lokale winkels zijn echter vaak van veel mindere kwaliteit dan die welke online worden aangeboden.
ONZE TIP: Let op fabrikanten die hun producten in de EU laten produceren, deze regelmatig testen, de rapporten van experts openbaar maken en volledige transparantie bieden over de ingrediënten.
Voedingssupplementen zijn vooral populair bij sporters en beloven vaak magische effecten.
Over het algemeen zijn sporters veel gezondheidsbewuster en daardoor ook beter geïnformeerd en open als het gaat om voedingssupplementen. Ze zijn zich bewust van de vele voordelen van voedingspakketten.
Gezondheidsclaims met betrekking tot voedingssupplementen worden gereguleerd door de EU-verordening inzake gezondheidsclaims (4). Gerenommeerde fabrikanten laten zich door deze claims leiden.
Vitamine D-supplementen kunnen helpen om in de winter aan de behoefte te voldoen.
Dit feit is al tientallen jaren bekend en zou voor niemand nieuws moeten zijn. Mensen brengen over het algemeen steeds meer tijd binnenshuis door, of dat nu op het werk is of thuis. Vitamine D kan alleen onder de huid worden aangemaakt met behulp van direct zonlicht. Uit de nieuwste studies blijkt dat op onze breedtegraad ongeveer 80% van de mensen een tekort heeft en in sommige gevallen zelfs een ernstig tekort (5). Het is daarom verstandig om het hele jaar door vitamine D in te nemen, aangezien de meeste mensen zelfs in de zomer nog steeds binnenshuis werken.
Mensen die veganistisch eten, hebben vaak een ijzertekort
Studies zeggen precies het tegenovergestelde. Een groot onderzoek met 65.000 deelnemers uit Engeland (6) concludeerde dat veganisten en vegetariërs vaker een tekort hebben aan vitamine B12, vitamine D, calcium en zink, en niet aan ijzer.
Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor echt voedsel, dat al in de behoefte aan (micro)voedingsstoffen voorziet.
Dit klopt in het algemeen, maar wie eet er tegenwoordig nog evenwichtig en gezond? De keuze voor fastfood en sterk bewerkte kant-en-klare producten weegt veel zwaarder dan het aanbod aan voedingsrijke producten.
In 2004 bleek uit een baanbrekend onderzoek (7) naar fruit en groenten dat de meeste tuinbouwgewassen sinds 1950 op alle gebieden aanzienlijk zijn achteruitgegaan – van eiwitten en calcium tot ijzer en vitamine C. Bij 43 voedingsmiddelen was er een duidelijke, statistisch betrouwbare afname (tot wel 38%) van 6 gecontroleerde voedingsstoffen (eiwitten, Ca, P, Fe, riboflavine en ascorbinezuur). De redenen hiervoor liggen in oververedeling en massaproductie.
Mensen met bestaande aandoeningen, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, kinderen en ouderen moeten voorzichtig zijn bij het innemen van voedingssupplementen.
Dit is over het algemeen zo, en dat komt alleen omdat er maar weinig onderzoek op dit gebied is gedaan en de fabrikanten zichzelf gewoon willen beschermen en de producten niet aan deze groep willen aanbieden. Het motto is dus: beter het zekere voor het onzekere nemen.
Mensen die medicijnen gebruiken, moeten extra voorzichtig zijn.
De vraag is hier of medicijnen een wisselwerking hebben met voedingssupplementen of andersom. Over het algemeen is het zo dat bepaalde plantaardige stoffen, zoals piperine uit zwarte peper, de opname van voedingsstoffen en medicijnen kunnen beïnvloeden. Gerenommeerde fabrikanten houden zich aan de over het algemeen zeer strikte regel van een maximale dagelijkse inname van 2 mg piperine.
Medicijnen kunnen echter ook een wisselwerking hebben met allerlei soorten voedsel, zoals uit onderzoek (8) blijkt. Dit beperkt zich dus niet tot voedingssupplementen. Moeten mensen die medicijnen gebruiken dan niet in het algemeen voorzichtig zijn?
De dosis maakt het gif
Dit is zeker de beste uitspraak die je vaak tegenkomt. We raden al lang af om producten met een hoge dosering te nemen.
Te veel vitamine A leidt waarschijnlijk tot problemen met de botstructuur
Volgens het onderzoek van Michelle Min Fang Yee et al. (9) is een voldoende inname van vitamine A via voeding of supplementen noodzakelijk om de botgezondheid te behouden.
In de juiste dosering, die de EU-referentie-innames respecteert, kan vitamine A een beschermend effect hebben op het skelet. Hypervitaminose, een overdosis, leidt tot botproblemen. Ook hier is het duidelijk dat de juiste dosering belangrijk is.
Te veel selenium is ongezond en kan leiden tot hart- en vaatproblemen
Het is belangrijk om de seleniumbalans in het lichaam op peil te houden en overdosering te vermijden, net als bij alle micronutriënten.
Selenium speelt een rol in het cardiovasculaire systeem; studies (9,10) tonen aan dat een seleniumtekort in sommige gevallen kan leiden tot ernstige cardiovasculaire problemen.
Elk bedrijf moet bij de autoriteiten geregistreerd staan.
Dit is het wettelijke kader in veel EU-landen, waaronder Luxemburg, België en Duitsland. Producten moeten ook bij de gezondheidsautoriteiten worden geregistreerd voordat ze worden verkocht. We zijn geregistreerd bij de Luxemburgse gezondheidsautoriteiten onder nummer LU-16192-Et.
Conclusie
Als je ze op de juiste manier inneemt en je houdt je aan alle geldende regels, zijn voedingssupplementen veilig en bieden ze een aantal voordelen. Het belangrijkste is om betrouwbare leveranciers te kiezen, voedingssupplementen doelgericht te gebruiken en producten met een te hoge dosering te vermijden.
Referenties:
- België: Koninklijk Besluit van 29 augustus 1997 betreffende de vervaardiging en de handel in levensmiddelen die bestaan uit of planten of plantenpreparaten bevatten
- Italië: Ministerie van Volksgezondheid, decreet van 9 juli 2012, voorschriften voor het gebruik van plantaardige stoffen en preparaten in voedingssupplementen
- Verordening inzake gezondheidsclaims (Verordening (EG) nr. 1924/2006)
- Vitamine D-status en voeding in Europa en Azië (J Steroid Biochem Mol Biol. 2007)
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7613518/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15637215/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3191675/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8003866/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8509311/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1829306/