Melatonin: Fakten und Infos rund um das Schlafhormon

Melatonine: feiten en informatie over het slaaphormoon

Wat is melatonine?

Melatonine is je natuurlijke slaaphormoon, het helpt je dag-nachtritme te reguleren en is verantwoordelijk voor hoe goed je in slaap kunt vallen en doorslapen. De productie van melatonine wordt enerzijds via het oog aangestuurd. Daglicht speelt hierbij een doorslaggevende rol: zo geeft het lichaam bij het invallen van de duisternis meer melatonine af, terwijl de productie bij daglicht vrijwel stilvalt. Melatonine is daarmee een belangrijk onderdeel van het zogenaamde circadiane ritme.

Wat verstaat men onder het circadiane ritme en hoe werkt het?

Het circadiane ritme omvat lichaamseigen stofwisselingsprocessen die dagelijks gedurende een periode van 24 uur plaatsvinden. Het is als het ware je interne klok en bepaalt welke hormonen (insuline, cortisol, testosteron, oestrogeen enz.) wanneer worden afgegeven.

Het samenspel van het circadiane ritme en de hormoonproductie reguleert je immuunsysteem, je celregeneratie, je mentale prestaties en vele andere belangrijke stofwisselingsprocessen. De belangrijkste van deze cycli van het circadiane ritme is het slaap-waakritme, dat evolutionair bepaald is en al meer dan 10.000 jaar (bijna) niet is veranderd.

Je slaap- en waaktijden zijn het resultaat van het samenspel van verschillende hormonen: serotonine, cortisol en melatonine.

's Avonds stijgt je melatoninespiegel gestaag, waardoor je moe wordt en in slaap kunt vallen. Melatonine wordt gevormd uit het gelukshormoon serotonine, dat je lichaam vooral overdag aanmaakt.

Tegen de ochtend begint je lichaam het activerende hormoon cortisol af te geven, waardoor het niveau ervan gestaag stijgt. Zodra een bepaalde concentratie cortisol in het lichaam is bereikt, word je wakker en blijf je presteren tot 's avonds de melatonineproductie weer op gang komt.

Je in overeenstemming met deze natuurlijke cyclus bewegen is dus cruciaal voor je slaap, je prestaties en je gezondheid.

Een evenwichtig slaap-waakritme is essentieel voor je gezondheid.

Een gezond dag-nachtritme is de basis voor je fysieke en mentale prestaties. Tijdens je slaap verwerk je alle prikkels waaraan je overdag bent blootgesteld. Of het nu gaat om mentale prikkels of fysieke belasting – je lichaam heeft nachtrust nodig om deze prikkels te verwerken.

Terwijl je slaapt, vinden er talrijke regeneratieve processen (stofwisselingsprocessen) plaats, waarbij bijvoorbeeld cellen worden vernieuwd en je spieren kunnen groeien. Daarnaast vinden er belangrijke processen plaats in de hersenen, waarbij informatie wordt verwijderd of opgeslagen en de hersenen worden ontdaan van schadelijke stoffen.

Tijdens je slaap verwerkt je brein informatie en helpt het je zo om heldere beslissingen te nemen. Het is dus niet voor niets dat men zegt dat je bij belangrijke beslissingen eerst een nachtje over moet slapen.
's Nachts worden indrukken en feiten in het langetermijngeheugen opgeslagen en gekoppeld aan bestaande informatie. Maar ook motorische vaardigheden, zoals het bespelen van een muziekinstrument, worden tijdens de slaap versterkt.
Terwijl je hersenen in een onbewuste rusttoestand verkeren, kunnen ze verrassende nieuwe verbindingen leggen waar je hersenen in wakkere toestand nooit op zouden zijn gekomen.
Tijdens je slaap verwijdert je brein giftige stoffen die afkomstig zijn van afgestorven cellen of schadelijke stoffen.

Je ziet dus dat een gezond dag-nachtritme essentieel is, dus noodzakelijk. Daarom moet je ervoor zorgen dat je voldoende slaapt en een gezond slaappatroon ontwikkelt.

Welke rol speelt melatonine bij het slaap-waakritme??

Melatonine is het slaaphormoon en een centraal element in je dag-nachtritme. Bepaalde moleculen in je ogen zorgen ervoor dat er melatonine wordt aangemaakt zodra het donker wordt. Daarom is het heel normaal dat je in de winter of in donkere ruimtes eerder moe wordt.

Een hoge concentratie melatonine geeft je lichaam het signaal dat het tijd is om moe te worden en in slaap te vallen. Zodra de zon opkomt en de eerste zonnestralen je kamer binnenkomen, geven de moleculen in je ogen je tussenhersenen het signaal dat de dag aanbreekt en wordt de afgifte van melatonine gestopt.

Hoe kan het lichaam melatonine aanmaken?

Melatonine wordt aangemaakt in de tussenhersenen, om precies te zijn in de zogenaamde pijnappelklier. De productie wordt gestimuleerd door moleculen in het oog die reageren op licht. Als het donker wordt, begint de afgifte van melatonine. Verder hebben onderzoekers melatonine aangetroffen in de onderste darm. Het is grotendeels afkomstig uit intestinale bronnen, zoals de EC-cellen.

Melatonine wordt gevormd uit het gelukshormoon serotonine. De voorloper van melatonine is dus serotonine, een neurotransmitter die op zijn beurt wordt afgeleid van het aminozuur L-LypLaan. Ook vitamine B6 heeft een ondersteunende werking bij de vorming van melatonine (algemeen: hormoonvorming). De aanmaak van serotonine overdag is dus cruciaal voor een goede nachtrust. Voor een normaal serotoninegehalte kun je:

dagelijkse zon en frisse lucht,
regelmatig sporten,
Zorg voor een evenwichtige voeding.

Hoe werkt het slaaphormoon melatonine?

Melatonine kan zich binden aan bepaalde receptoren, zoals bloedvaten in de hersenen en cellen van het immuunsysteem. Als gevolg daarvan geeft de hersenen het lichaam het signaal dat het tijd is om tot rust te komen. Het energieverbruik en de bloeddruk worden verlaagd. Je wordt moe en bent klaar om te gaan slapen.

Wat er precies allemaal gebeurt tijdens de slaap, kun je lezen in ons uitgebreide artikel over het thema "Slaap".

Wat zijn de tekenen van een mogelijke melatonine-onbalans?

Je hebt moeite met inslapen. Door een te laag melatoninegehalte 's avonds weet je lichaam niet dat het tijd is om te gaan slapen.
Je wordt uitgeput wakker. Tijdens je slaap voert je lichaam belangrijke stofwisselingsprocessen uit. Door een melatonine-onbalans worden deze processen negatief beïnvloed en word je 's ochtends moe wakker, ondanks voldoende slaap.
Je hebt aanhoudend een slecht humeur. Melatonine wordt gevormd uit het gelukshormoon serotonine. Een laag melatoninegehalte kan wijzen op een te lage beschikbaarheid van serotonine.
Je bent overdag vaak moe. Vooral in de winter of op werkplekken met weinig licht kan je netvlies niet onderscheiden of het dag of avond is. Je melatoninespiegel raakt uit balans.
Je hebt vaak honger. De stofwisselings- en herstelprocessen tijdens de slaap verbruiken veel energie. Een slaaptekort kan ertoe leiden dat je meer energie in de vorm van voedsel binnenkrijgt dan je verbrandt.

Onze tip

Lees alles over slaap en wat er met je lichaam gebeurt in ons uitgebreide artikel "Wat is slaap, waarom hebben we het nodig en wat gebeurt er tijdens de slaap."

Om je lichaam tijdens de slaap van de juiste voedingsstoffen te voorzien, hebben we een speciale combinatie van voedingsstoffen ontwikkeld. Ons voedingssupplement Beyond Recovery levert je alle belangrijke voedingsstoffen om je lichaam optimaal te ondersteunen. Het bevat het eerder genoemde L-tryptofaan, evenals B-vitamine voor je zenuwstelsel en magnesium voor de spieren.

Onze conclusie

Melatonine reguleert als natuurlijk slaaphormoon je dag-nachtritme en bepaalt hoe goed je in slaap valt. In je lichaam wordt het aangemaakt uit het aminozuur L-L, dat je via je voeding of via voedingssupplementen binnenkrijgt.

De afgifte vindt plaats zodra de duisternis invalt, oftewel op je netvlies valt. Licht heeft dus een grote invloed op ons slaapritme. Een evenwichtig melatoninegehalte is dus een voorwaarde om goed en verkwikkend te slapen.