Wat zijn mineralen?

Mineralen (ook wel algemeen aangeduid als vitale stoffen) zijn niet-organische essentiële stoffen die het lichaam niet zelf kan aanmaken. Daarom moeten ze via de voeding worden opgenomen. Mineralen zijn vanwege hun anorganische karakter aanzienlijk stabieler dan vitamines. Dat betekent dat ze ook onder invloed van licht en sterke warmte niet verloren gaan.

Ongeveer 3-5% van ons lichaam bestaat uit mineralen

Welke mineralen zijn er?

De indeling van de mineralen gebeurt grofweg in twee groepen: hoofdmineralen en sporenelementen.

Mengenelementen zijn stoffen die in grotere concentraties in het lichaam voorkomen, vaak gaat het om meerdere mg per kg lichaamsgewicht. Hiertoe behoren de elementen chloor, calcium, kalium, magnesium, natrium (ook wel keukenzout genoemd), zwavel en fosfor.

Sporenelementen zijn stoffen die slechts in kleine hoeveelheden in het lichaam voorkomen. Tot deze groep behoren onder andere de elementen jodium, zink, fluor, kobalt, ijzer, koper, mangaan, silicium, selenium en molybdeen. Daarnaast zijn waarschijnlijk ook andere micro-elementen zoals chroom, broom, nikkel en lithium van levensbelang voor de mens. Hun functie is echter tot op heden nog niet precies bekend.

Welke functie hebben mineralen in het lichaam?

Mineralen zijn in het algemeen essentieel voor talrijke lichaamsfuncties. Zonder de opname van deze stoffen zou de mens niet kunnen leven. De taken van de afzonderlijke mineralen en sporenelementen lopen daarbij sterk uiteen. Ze dienen als bouwstenen voor cellen, spieren, het zenuwstelsel en de botten.

Magnesium en calcium zijn bouwstenen voor botten en tanden
Zink ondersteunt de hormoonproductie en de stofwisseling
Kupfer ondersteunt het immuunsysteem
Kalium helpt de vochtbalans te reguleren

Hoeveel mineralen heeft het lichaam nodig?

De Duitse Vereniging voor Voeding (DGE) heeft eigen aanbevelingen opgesteld die zijn gebaseerd op de huidige EU-verordeningen. Het uitgangspunt is altijd een referentiehoeveelheid voor de dagelijkse behoefte van een gezonde volwassene.

Granen en groenten bevatten veel mineralen, die onmisbaar zijn voor de groei van planten.

De volgende tabel geeft de huidige waarden van de EU-verordening weer 1169/2011 Nogmaals. Let op de eenheid, deze schommelt tussen mg en ug.

Kalium (mg) 2 000
Chloor (mg) 800
Calcium (mg) 800
Fosfor (mg) 700
Magnesium (mg) 375
IJzer (mg) 14
Zink (mg) 10
Kupfer (mg) 1
Mangaan (mg) 2
Fluor (mg) 3,5
Selenium (μg) 55
Chroom (μg) 40
Molybdeen (μg) 50
Jodium (μg) 150

Voor sommige essentiële stoffen gelden speciale aanwijzingen die van toepassing zijn op bepaalde levensfasen, zoals zwangerschap en borstvoeding. Hieronder worden de aanbevolen hoeveelheden van de afzonderlijke mineralen voor een gezonde volwassene weergegeven.

De ontdekking van mineralen en hun betekenis, een blik door de geschiedenis

Kookzout werd in 1807 ontdekt door de chemicus Davy, die de stof zijn naam gaf, geïnspireerd op het Egyptische woord „neter“. Neter betekent keukenzout. Keukenzout heeft verschillende functies in het menselijk lichaam en is onder andere essentieel voor de regulering van osmose, voor celmembranen en voor de prikkeloverdracht. Verder is het een structureel onderdeel van enzymen.

Dezelfde chemicus ontdekte naast keukenzout ook kalium. Kalium is belangrijk voor een constante bloeddruk en een gezond zenuw- en spierstelsel. Natrium en kalium zijn tegenpolen en zorgen in een reguleringskringloop voor de osmotische druk.

Magnesium dankt zijn naam aan het Grieks. Vertaald betekent magnesium 'magneetsteen'. Dit sporenelement is essentieel voor een goed functionerende energiestofwisseling. Verder is magnesium belangrijk voor gezonde tanden, botten en een goed functionerend zenuwstelsel.

In de 17e eeuw ontdekte de Duitse alchemist Henning Brand een ander macro-element: fosfor. Fosfor betekent zoiets als 'lichtdragend'. De naam past bij de ontdekkingsgeschiedenis van de stof. Brand isoleerde het lichtgevende mineraal destijds uit urine. Fosfor is belangrijk voor gezonde tanden en botten. Bovendien draagt het bij aan een goed functionerende energiestofwisseling en is het van belang voor de werking van celmembranen.

Jodium werd in 1811 ontdekt door de Franse scheikundeprofessor Bernhard Courtois. Hij experimenteerde met loog, waarbij hij het element opmerkte. Jodium is vooral belangrijk voor de schildklier. Zonder dit micro-element kan deze niet goed werken en blijft de hormonale werking uit. Daarnaast is jodium belangrijk voor de energiestofwisseling en een gezonde huid.

Het sporenelement ijzer werd al 7000 jaar geleden in het oude Egypte gebruikt voor de vervaardiging van gereedschap. De naam betekent 'krachtig'. In het menselijk lichaam is ijzer essentieel voor het transport van zuurstof, omdat het de aanmaak van rode bloedcellen en hemoglobine op gang brengt. Deze bloedcellen zijn verantwoordelijk voor het transport van zuurstof. Bovendien draagt het bij aan een normale energiestofwisseling en een optimaal concentratievermogen.

Reines Zink werd in 1746 geïntroduceerd door chemicus Andreas Marggraf. Het mineraal is essentieel voor de stofwisseling van alle macronutriënten. Tot de macronutriënten behoren eiwitten, koolhydraten en vetten. Daarnaast is het nodig voor de stofwisseling van vitamine A. Bovendien is het mineraal belangrijk voor een gezonde huid, haren en nagels.